Οριζόντιο μενού - MEGA

Τρίτη 18 Οκτωβρίου 2011

Εισαγωγή στο εκπαιδευτικό δράμα - από σεμινάριο του ΚΠΕ Ιεράπετρας - Νεάπολης

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ

Το Εκπαιδευτικό Δράμα είναι μια εκπαιδευτική μέθοδος μέσα από την οποία το άτομο μαθαίνει Βιωματικά. Με τη δυνατότητα εφαρμογής του σε οποιαδήποτε ηλικία και στο πλαίσιο των αρχών της επικοινωνιακής προσέγγισης, δημιουργούμε ένα ενεργητικό περιβάλλον, όπου οι συμμετέχοντες ανταλλάσσουν τις προσωπικές τους σημασίες στη συνεργατική ομάδα, επινοούν τις προσωπικές τους ιδέες, στοχάζονται πάνω σ' αυτές και τις αξιολογούν, βιώνουν και αντιλαμβάνονται τα ζητήματα ή τα γνωστικά αντικείμενα, ως ανοιχτή και δυναμική διαδικασία, με κοινωνικό χαρακτήρα.
Το Ε.Δ. δίνει προτεραιότητα στο στοχασμό και αναστοχασμό της εμπειρίας, καθιστώντας την με αυτόν τον τρόπο, σκέψη πάνω στην εμπειρία αλλά και επίγνωση της ευθύνης μας για την εμπειρία, προκειμένου να την εποικοδομήσουμε συνεργατικά, δίνοντας νόημα σ' αυτήν. Η βιωματική αυτή αλληλόδραση στην ομάδα  των συμμετεχόντων είναι κατεξοχήν παιδαγωγική διαδικασία, καθώς φωτίζει την κοινωνική, πνευματική, συναισθηματική, ηθική και διαπολιτισμική όψη της πραγματικότητας.
Αποτελεί ένα περιβάλλον μάθησης για τους δασκάλους, για τους μαθητές αλλά και για τους συντονιστές ομάδων, ενισχύοντας τον εμψυχωτικό τους ρόλο. […]. 
Το εκπαιδευτικό δράμα δανείζεται τεχνικές από το θέατρο χωρίς όμως να έχει τον ίδιο προσανατολισμό με αυτόν του θεάτρου (π.χ. την παράσταση).  Ο σκοπός του εκπαιδευτικού δράματος είναι να καλύψει την ανάγκη που έχει το άτομο να κατανοήσει τον εαυτό του και να επιλύσει προβλήματα. Είναι ομαδοκεντρικό και διαθεματικό. Ενισχύει την αυτοέκφραση, τον αυτοέλεγχο, τη συνεργασία και την ικανότητα συγκέντρωσης. Προσφέρει δυνατότητες κοινωνικοποίησης, αλλαγής στάσεων, ευαισθητοποίησης πάνω σε ζητήματα, δημιουργικής εργασίας, αισθητικής καλλιέργειας, ανάπτυξης φαντασίας, γλωσσικής ανάπτυξης, προσωπικής ανάπτυξης, αυτογνωσίας, συμβολικής έκφρασης, ψυχικής εκτόνωσης, καταπολέμησης της δειλίας. Διαχειρίζεται συμπεριφορές και συγκρούσεις και δρα ψυχοθεραπευτικά.
Επιπλέον, με εργαλεία τις τεχνικές του εκπαιδευτικού δράματος, σχεδιάζονται θεατροπαιδαγωγικά προγράμματα με σκοπό τη διερεύνηση ποικίλων κοινωνικών θεμάτων, προκειμένου να γίνει κατανοητό το βαθύτερο νόημα των στάσεων μας απέναντι σε αυτά (τι κάνω, γιατί το κάνω, ποιος είναι ο σκοπός μου, ποιο είναι το πρότυπο μου, ποιες είναι οι αξίες μου;). 
Οι συμμετέχοντες […] έρχονται σε επαφή με τις προσωπικές τους εμπειρίες για να συναντήσουν εκεί πληροφορίες, να γεννηθούν ατομικές ανταποκρίσεις και να δημιουργηθούν σκέψεις και συναισθήματα, ανταλλάσσοντας τις υποκειμενικές ερμηνείες τους σε ένα περιβάλλον αλληλεπίδρασης. Γίνεται η βάση για να διερευνήσουν, να επεκτείνουν και να αλλάξουν τις αρχικές τους κατανοήσεις, ώστε να δημιουργήσουν νέες σημασίες, ως αποτέλεσμα της κοινωνικής όσμωσης στην οποία εμπλέκονται.

Από τα παραπάνω αντιλαμβανόμαστε ότι: 
  1. α) κινείται με προσανατολισμό την προσωπική ανάπτυξη [..] (Developmental Drama, R.Courtney),
  2. β) εμφανίζεται να δίνει έμφαση στη μαθησιακή διαδικασία (Drama in Education, D. Heathcote) 
  3. γ) στοχεύει στην προβολή κοινωνικών προβλημάτων, δίνοντας τη δυνατότητα της διερεύνησής τους, μέσα από πολλές οπτικές (Forum Theatre, A. Boal).
  4. δ) καταλήγει στον αναστοχασμό του βιώματος όλης της διαδικασίας (Τριλίβα Σ., 2008)
Με τις τεχνικές του εκπαιδευτικού δράματος μπορούμε […] να προσεγγίσουμε οποιοδήποτε θέμα με εναλλακτικούς, βιωματικούς τρόπους και να το επεξεργαστούμε αξιοποιώντας όλες τις μορφές της τέχνης (δράμα, εικαστικά, μουσική) και όλες τις αισθήσεις μας.

ΟΙ   ΒΑΣΙΚΕΣ   ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ
  • Η «Παγωμένη εικόνα»:
Σε μια εικόνα χωρίς κίνηση και λόγο, αποτυπώνεται ένα στιγμιότυπο από ένα γεγονός, μια σκέψη, μια ιδέα, μια κρίσιμη στιγμή ενός χαρακτήρα, πριν από τη λήψη μιας σημαντικής απόφασης. Η τεχνική αυτή, με τον απεικονιστικό της χαρακτήρα, δημιουργεί ένα περιβάλλον αποστασιοποίησης και ελέγχου (Παπαδόπουλος Σ., 2007). Κατά το Μ. Fleming, δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να δημιουργούν και να αναγνωρίζουν ένα συμπυκνωμένο και συγχρόνως πλήρες νόημα.
  • Ο «διάδρομος της συνείδησης»:
Σε μια συμβολική πορεία, οι συμμετέχοντες καταθέτουν δημόσια, τις σκέψεις τους (εξωτερικές και εσωτερικές) και τα συναισθήματα για ό,τι διαδραματίστηκε, προκειμένου να γίνει αντιληπτή η ψυχοσυναισθηματική, διανοητική και κοινωνική κατάσταση της δράσης. Η τεχνική αυτή αποτελεί μέσο ανασκόπησης των βαθύτερων συγκρούσεων που μπορεί να χαρακτηρίζει την κατάσταση ή το ρόλο. 
  • Η «καυτή καρέκλα» ή «ανακριτική καρέκλα» ή «καρέκλα των αποκαλύψεων»:
Πρόκειται για μια τεχνική κατά την οποία, ένα μέλος της ομάδας ή και ο συντονιστής, μέσα από ένα συγκεκριμένο ρόλο, απαντά σε ερωτήσεις που του θέτουν οι συμμετέχοντες, σχετικά με ένα ζήτημα ή χαρακτήρα και προσπαθεί να αναδείξει γνώσεις που έχει, κίνητρα, στάσεις, συμπεριφορές και επιλογές.
  • Ο «μανδύας του ειδικού»:
Η εν λόγω τεχνική ζητά από τους συμμετέχοντες να αναλάβουν ρόλους ειδημόνων (επαγγελματιών, επιστημόνων κ.λ.π.) και με τη γνώση που απορρέει από αυτή τους την ιδιότητα, να επιτελέσουν ένα έργο.
Δίνει την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να βιώσουν την εναλλαγή στους ρόλους του θεατή-παρατηρητή και του δρώντος.  Επιτρέπει τη διακοπή της δράσης και τη συνδρομή των παρατηρητών, έτσι ώστε να προταθούν και να δοκιμαστούν διαφορετικοί τρόποι ανάπτυξης της δράσης.
  • «Ο καταιγισμός ιδεών»: 
Αφορά στην ιδεοθύελλα ιδεών ή εννοιών, όπου οι συμμετέχοντες εκφράζονται ελεύθερα γύρω από ένα συγκεκριμένο θέμα. Οι ιδέες καταγράφονται και αποτελούν στοιχεία προς επεξεργασία, αλλά και ανίχνευση της σχετικής με το θέμα, προϋπάρχουσας γνώσης.
  • Η «αντιπαράθεση   απόψεων» ή «debate»: 
Εφαρμόζεται πάνω σε ένα συγκεκριμένο «σενάριο» με δυο αντίθετες απόψεις, όπου τα μέλη της ομάδας χωρίζονται στη μέση, υποστηρίζοντας οι μισοί τις απόψεις του ενός και οι άλλοι μισοί, τις απόψεις του άλλου (π.χ. Εργοδότες - υπάλληλοι).
  • «Ο ρόλος στον τοίχο»:
Οι συμμετέχοντες, έχοντας συγκεντρώσει στοιχεία και πληροφορίες μέσα από την εξερεύνηση ενός ζητήματος, προσθέτουν λέξεις, ατάκες και σχέδια, πάνω σε ένα περίγραμμα που έχει σχεδιαστεί και αναρτηθεί, τονίζοντας γεγονότα — κλειδιά, συναισθήματα και κίνητρα.
  • Οι «συλλογικοί ρόλοι»:
Η τεχνική αυτή αναθέτει, σε μικρές ομάδες μελών, τον ίδιο ρόλο προς επεξεργασία. Έτσι, αναδύεται η διαφορετικότητα στις ποικίλες απόψεις, στάσεις, στερεότυπα και προκαταλήψεις των εμπλεκομένων.